« اردشير ميرزا و سهام الدوله بعد از انتظام گلپايگان و خوانسار . . . روانه لرستان شدند ، اشرار قبايل بيرانوند و سگوند و ديگر طوايف را مأخوذ داشته به صحبت نگهبانان روانه دار الخلافه فرمود و از لرستان به دزفول و شوشتر سفر كرد . » « 1 » برپايه گزارشهاى موجود « 2 » ، چنين به نظر مىرسد كه پس از يورش بيرانوندها به بروجرد در 1264 ، ميان حسين على خان و برادرش زين العابدين اختلاف مىافتد و به سبب دودستگى پديد آمده ، گروه زين العابدين در خدمت دولت قرار گرفتند . ولى گروهى كه اسماعيل خان فرزند حسين على خان رياست آنها را برعهده داشت ، ياغى دولت شدند . گويا اردشير ميرزا نيز به سبب مشكلاتى كه با جهانگير خان پسر سهام الدوله و يكى از فرماندهان اردوى خرم‌آباد داشت ، هرگز توان سركوبى خوانين بيرانوند را بدست نياورد . چريكف كه در اين زمان با اسماعيل خان ديدار كرده است ، مىنويسد : « در بين صحبت از وضع ايران شكايت كرده ، مىگفت كه سليمان خان ظلم كرده است و يك‌صد هزار تومان از طايفه ما ماليات گرفته است . بعد از صحبت ، اسماعيل خان براى ما قراولى تعيين كرده به كوه مراجعه كرد . زيرا كه از سواران ايرانى خيلى مىترسيد . مىگفتند اسماعيل خان آنچه اموال از عموى خود غارت كرده بود مىخواست به عينها پيشكش شاهزاده اردشير ميرزا نمايد كه مورد لطف شاهزاده معظم اليه واقع گردد . » « 3 » باتوجه به اين گزارش و نيز با در نظر گرفتن نقش بيرانوندها در سركوبى اتحاد سگوند و جودكى به دست خانلر ميرزا ، كه اين طايفه چون نيرويى كارآمد در ركاب خانلر ميرزا و برادرش ايلدرم ميرزا به سر مىبردند ، مىتوانيم به پايان يافتن دودستگى طايفه بيرانوند و پيوستن آنها به نيروهاى دولتى ، پى ببريم . در اين دوره سگوندها از توان بالايى برخوردار هستند لايارد توان آنها را سيصد سواره مىنويسد . « 4 » بىشك تا آمدن اردشير ميرزا اين توان را حفظ كردند . برخورد شاهزاده با آنها چندان چشمگير نيست و به‌همين سبب چندان در منابع موجود بازتاب نيافته است . حتى حسنعلى خان در گزارش خود به آرامش آنها اشاره مىكند . « 5 » روزگار شاه مرد پايان اقتدار خان نيرومند جودكى يعنى نصير خان است . در روزگار اردشير ميرزا گويا نصير خان به دولت ياغى بوده است و رياست طايفه با اشرف خان و فتحعلى

--> ( 1 ) . پيشين ، و نيز نك . هدايت ، روضة الصفا ، ج 10 ، ص 363 . ( 2 ) . نك . چريكف ، سياحتنامه ميسيو چريكف ، ص 50 . ( 3 ) . پيشين ، ص 51 . ( 4 ) . لايارد ، سيرى در قلمرو بختيارى ، ص 30 . ( 5 ) . نك ، افشار ، حسنعلى خان ، پيشين ، ص 118 .